Пад Магілёвам плануюць скідваць у грунт да 4800 кубаметраў вады за суткі. У ёй ёсць фармальдэгід і фенол

Прадпрыемства «Новус Індустры» ў Вейнянскім сельсавеце Магілёўскага раёна плануе пабудаваць ачышчальныя збудаванні, пасля якіх дажджавую і талую ваду будуць адводзіць не ў гарадскую каналізацыю, як цяпер, а ў грунт.

Чытайце таксама: У Бабруйску знайшлі стыхійныя могілкі жывёлаў. Чаму нельга хаваць хатніх гадаванцаў у лесе?

Праект прадугледжвае максімальны сутачны аб’ём каля 4753 кубаметраў. На гэтую праблему звярнула ўвагу «Магілёў.media».

«Новус Індустры» вырабляе драўняна-стружкавыя пліты, мэблю і гнутаклееныя драўляныя дэталі. У дажджавых і талых сцёках з тэрыторыі прадпрыемства могуць утрымлівацца завісі, нафтапрадукты, фармальдэгід і фенол. Цяпер ваду збіраюць у рэзервуар аб’ёмам 1200 кубаметраў і паводле дамовы перадаюць у «Магілёўводаканале».

Што прадугледжвае праект

Згодна з афіцыйнай справаздачай аб ацэнцы ўздзеяння на навакольнае асяроддзе, сістэма будзе ўключаць лакальныя ачышчальныя збудаванні, блок дадатковай ачысткі, калодзеж для адбору проб і модульную інфільтрацыйную сістэму. Праз яе ачышчаная вада будзе прасочвацца ў грунт.

У праектных разліках утрыманне фармальдэгіду ў сцёках да ачысткі складае 0,083 мг/л, фенолу — 0,0318 мг/л. Пасля ачысткі разлічваюць атрымаць адпаведна 0,05 мг/л і 0,001 мг/л. Для параўнання, утрыманне завісяў павінна знізіцца з 2000 да 20 мг/л, нафтапрадуктаў — з 18 да 0,3 мг/л.

Аднак гэтыя лічбы — праектныя паказчыкі, а не вынікі працы ўжо запушчанай сістэмы. Канцэнтрацыя фармальдэгіду, зафіксаваная «Магілёўводаканалам» у 2022–2025 гадах, была прыкладна ў пяць разоў вышэйшая за значэнне, закладзенае ў разлікі праекта. Гэта ставіць пытанне, ці справіцца абсталяванне з фактычным складам сцёкаў.

Якія экалагічныя рызыкі ёсць

Галоўная рызыка інфільтрацыі прамысловых сцёкаў у грунт — магчымасць трапляння рэшткавых забруджвальнікаў у падземныя воды. Наколькі гэта верагодна ў канкрэтным выпадку, залежыць ад эфектыўнасці ачысткі, уласцівасцяў грунту, глыбіні залягання грунтавых вод і таго, як часта ў сцёках змяняецца канцэнтрацыя хімічных рэчываў.

Фармальдэгід можа шкодзіць здароўю пры ўздзеянні ў дастатковых канцэнтрацыях. Нацыянальны інстытут навук пра здароўе навакольнага асяроддзя ЗША апісвае яго як рэчыва, якое сустракаецца ў тым ліку ў вытворчасці драўняных пліт і мэблі. Ён можа раздражняць слізістыя абалонкі і дыхальныя шляхі. Міжнароднае агенцтва па вывучэнні раку адносіць яго да канцэрагенных для чалавека рэчываў. Аднак найбольш пераканаўчыя доказы звязаныя з уздзеяннем праз дыханне, таму ацэньваць рызыку ад трапляння рэчыва ў ваду трэба асобна.

Аднак наяўнасць фармальдэгіду ў сцёках сама па сабе не даказвае, што пасля запуску сістэмы ён трапіць у пітную ваду: для такой высновы патрэбныя даныя пра фактычную якасць ачышчанай вады і стан падземных вод.

Фенол таксама можа перамяшчацца праз грунт у падземныя воды. Пра гэта паведамляе Агенцтва па рэгістрацыі таксічных рэчываў і захворванняў ЗША (ATSDR). У залежнасці ад канцэнтрацыі і працягласці ўздзеяння фенол можа шкодзіць здароўю.

Фенол у дастатковай канцэнтрацыі можа пашкоджваць страўнікава-кішачны тракт, уплываць на нервовую сістэму, сэрца і ныркі. У аглядзе Агенцтва па ахове здароўя Вялікабрытаніі згадваюцца выпадкі, калі людзі пасля некалькіх тыдняў ужывання вады з калодзежаў, забруджаных фенолам, скардзіліся на язвы ў роце, млоснасць і дыярэю. Рызыка залежыць ад таго, колькі рэчываў застанецца ў вадзе пасля ачысткі і ці трапяць яны ў грунтавыя воды. Таму важныя не толькі паказчыкі ў праекце, але і кантроль вады пасля запуску збудаванняў.

Пры гэтым рэчыва здольнае раскладацца ў навакольным асяроддзі, а хуткасць гэтага працэсу залежыць ад умоў. Таму для ацэнкі рызыкі важна ведаць не толькі разліковыя значэнні пасля ачысткі, але і фактычныя вынікі аналізаў.

Чытайце таксама: Пад Гомелем будуюць свінакомплекс на 100 тысяч галоў: што гэта значыць для экалогіі?

Абмеркаванне прайшло без заўваг

Грамадскае абмеркаванне справаздачы аб ацэнцы ўздзеяння на навакольнае асяроддзе праходзіла з 2 верасня да 1 кастрычніка 2026 года. Паводле інфармацыі Магілёўскага гарвыканкама, за гэты час заўваг і прапаноў па праекце не паступіла.

Адсутнасць заўваг не азначае, што экалагічных рызык няма: яна сведчыць толькі пра вынік грамадскага абмеркавання. Сам праект яшчэ павінен прайсці дзяржаўную экалагічную экспертызу.

Паводле Воднага кодэкса Рэспублікі Беларусь, выкарыстанне водных аб’ектаў або навакольнага асяроддзя для скіду сцёкавых вод патрабуе атрымання дазволу на спецыяльнае водакарыстанне (або комплекснага природоохранного дазволу). Скід у паверхневыя водныя аб’екты рэгулюецца нарматывамі дапушчальных скідаў (НДС).

Паколькі дадзены праект прадугледжвае не прамы выкід у рэкі ці азёры, а адвядзенне сцёкавых вод пасля ачысткі ў прыродных умовах (інфільтрацыю ў грунт), прававую ацэнку і вызначэнне дазвольных патрабаванняў неабходна праводзіць на падставе канкрэтных тэхналагічных рашэнняў. Канчатковая кваліфікацыя дзейнасці залежыць ад параметраў аб’ектаў, вызначаных у праектнай дакументацыі.

Пасля запуску збудаванняў ключавымі застануцца два пытанні: ці будзе абсталяванне забяспечваць заяўленую якасць вады пры рэальным складзе сцёкаў і як часта будуць правяраць яе якасць, у тым ліку стан падземных вод у зоне інфільтрацыі.

Чытайце таксама: «Я люблю Зубрэвічы!»: у аграгарадку пад Оршай паказалі занядбаную кантору і закінутыя дамы