Школьнікаў прыцягнулі да святкавання дня нараджэння Леніна на Гомельшчыне: як гэта супярэчыць закону і ўласным статутам

На Гомельшчыне правялі шэраг мерапрыемстваў да дня нараджэння расейскага камуністычнага дзеяча Уладзіміра Леніна, да якіх прыцягнулі школьнікаў. Акцыі прайшлі ў некалькіх райцэнтрах і мелі афіцыйны характар.

Чытайце таксама: Студэнтаў Магілёўшчыны вучылі паведамляць пра «экстрэмізм»: як праходзілі ідэалагічныя лекцыі ў каледжах

Як заўважыў «Флагшток», фармальна арганізатарамі ўскладання кветак выступілі мясцовыя структуры кампартыі. Аднак у мерапрыемствах удзельнічалі і прадстаўнікі ўлады. Разам з імі да помнікаў прывялі дзяцей — піянераў і чальцоў БРСМ.

Пры гэтым не ўсюды сцэнар паўтарыўся. У Брагіне і Буда-Кашалёве, паводле паведамленняў, абмежаваліся ўдзелам дарослых — у асноўным людзей старэйшага пакалення. Школьнікаў там не задзейнічалі.

Практыка прыцягнення дзяцей да падобных акцый з’явілася адносна нядаўна — фактычна з мінулага года.

Што кажа статут піянераў

У Беларусі дзейнічае Беларуская рэспубліканская піянерская арганізацыя (БРПА), якая афіцыйна лічыцца добраахвотным дзіцячым аб’яднаннем. У яе статуце прама прапісана, што ўступленне адбываецца па жаданні самога дзіцяці, з улікам меркавання бацькоў, а ўдзел у мерапрыемствах не можа быць прымусовым. Ідэя арганізацыі — развіццё дзяцей, а не выкананне абавязковых «планаў» па ўдзеле ў акцыях.

На самой практыцы ўсё выглядае менш добраахвотна. Калі школьнікаў арганізавана выводзяць на такія мерапрыемствы праз школы, часта ў навучальны час, у іх амаль няма магчымасці адмовіцца.

Нават без прамых загадаў гэта ўспрымаецца як нешта абавязковае: прыйсці трэба, бо так сказалі настаўнікі або адміністрацыя. У такіх умовах гаварыць пра свабодны выбар даволі складана — хутчэй гэта выглядае як мяккі, але цалкам рэальны прымус.

Чаму ўзнікаюць юрыдычныя пытанні

Праблема не толькі ў супярэчнасці статуту самой арганізацыі. У беларускім заканадаўстве ёсць канкрэтныя нормы, якія гарантуць дзецям свабоду ўдзелу ў аб’яднаннях і абарону ад прымусу.

Так, Закон Рэспублікі Беларусь «Аб грамадскіх аб’яднаннях» (арт. 4) прама падкрэслівае, што ўдзел у іх не можа быць прымусовым. Гэта азначае, што школьнік мае поўнае права не ўдзельнічаць у падобных акцыях — і гэтае рашэнне не павінна мець для яго наступстваў.

Калі ж удзел фактычна арганізуецца праз дзяржаўную школу, мяжа паміж «рэкамендацыяй» і абавязкам размываецца. Нават без прамога прымусу дзіця апынаецца ў сітуацыі, дзе адмовіцца складана — бо ініцыятыва ідзе ад настаўнікаў або адміністрацыі. Асабліва калі гаворка пра мерапрыемствы з выразным ідэалагічным зместам, як ушанаванне Уладзіміра Леніна. У такіх выпадках узнікае лагічнае пытанне, ці не выкарыстоўваецца адукацыйная сістэма для ўцягвання дзяцей у дзейнасць, якая па законе павінна заставацца выключна добраахвотнай.

Чытайце таксама: «Паўночнай Карэяй папахвае»: У аршанскім каледжы з помпай адкрылі «ваенна-патрыятычны клуб»