Масавы замор рыбы па ўсёй Беларусі: чаму гэта адбываецца і ці можна гэта прадухіліць

Вясна 2026 года ў Беларусі пачалася з трывожных кадраў: на берагах вадаёмаў з’явілася мёртвая рыба. Пра выпадкі замору паведамляюць з розных рэгіёнаў. Людзі масава дзеляцца відэа ў сацсетках: на іх відаць сотні тушак, якія ляжаць проста на лёдзе або прыбіліся да берага. Хоць сітуацыя паўтараецца з года ў год, у каментарыях карыстальнікі выказваюць абурэнне і часта задаюць адно і тое ж пытанне: чаму сітуацыю не ўдалося прадухіліць.

Чытайце таксама: На озере Погост под Пинском — замор рыбы. Власти говорят: «Все под контролем»

Асабліва шмат паведамленняў паступае з Магілёўшчыны. Там жыхары знаходзілі мёртвых таўсталобікаў і карпаў каля вёскі Карчомка, а таксама ў Бабруйску паблізу раёна гаражных кааператываў. Па словах відавочцаў, у такіх месцах адчуваецца рэзкі непрыемны пах, а колькасць загінулай рыбы выглядае ўражліва.

@devidnotdeadВот такая картина на водоеме после зимы♬ оригинальный звук — Andrei Davydenko-Mogilev

У большасці выпадкаў гаворка ідзе пра зімовы замор — з’яву, якая ўзнікае напрыканцы халоднага сезона або на пачатку вясны. Калі вадаёмы доўга застаюцца пад лёдам і снегам, доступ кіслароду ў ваду практычна спыняецца. Адначасова святло не пранікае ў глыбіню, таму запавольваецца фотасінтэз водных раслін. У такіх умовах рыба паступова выкарыстоўвае рэшткі кіслароду і ў нейкі момант проста пачынае гінуць.

Што пра сітуацыю думаюць эколагі

BGmedia звярнулася па каментар да «Зялёнага тэлефона». Там патлумачылі, што замор — гэта часткова натуральны працэс: прырода такім чынам «адбірае» слабейшыя асобіны і рэгулюе колькасць рыбы. Але, як адзначаюць у інфармацыйнай службе, апошнія гады сітуацыя не выглядае адназначна.

На наяўнасць гібелі рыбаў у Беларусі цяпер уплываюць забруджванні вадаёмаў, цвіценне вады ў цёплы сезон, назапашванне арганічных адкладаў на дне, а таксама агульныя кліматычныя змены. У выніку нават адносна звычайныя зімы могуць заканчвацца масавымі стратамі.

Чытайце таксама: «То ли замор, то ли случайность»: госТВ объяснило массовую гибель рыбы у Березовской ГРЭС

Як можна прадухіліць гібель рыбы?

Пры гэтым, згодна з інфармацыяй Міністэрства аховы прыроды, існуюць даволі простыя і вядомыя спосабы, якія дазваляюць значна знізіць рызыку замору.

Напрыклад, на вадаёмах загадзя робяць палонкі — спецыяльныя адкрытыя ўчасткі вады, праз якія паступае кісларод. Іх робяць не выпадкова, а па пэўных нормах: звычайна некалькі на гектар, размяшчаючы як у цэнтры, так і па перыметры. Такія «акенцы» дазваляюць вадзе насычацца кіслародам і часта становяцца літаральна кропкамі выратавання для рыбы.

Не менш важна і расчышчэнне лёду ад снегу. Калі паверхня цалкам закрыта снегам, сонечнае святло не пранікае ў ваду, і натуральныя працэсы практычна спыняюцца. Калі ж хаця б частку лёду ачысціць, святло запускае фотасінтэз, і ўзровень кіслароду пачынае аднаўляцца.

У перыяды моцных маразоў або ў «праблемных» вадаёмах дадаткова выкарыстоўваюць аэрацыю — спецыяльнае абсталяванне, якое нагнятае ў ваду паветра. У многіх краінах такія сістэмы працуюць пастаянна, падтрымліваючы нават невялікую адкрытую плошчу вады, але гэтага ўжо дастаткова, каб пазбегнуць крытычнага падзення кіслароду.

Яшчэ адзін важны элемент — рэгулярны маніторынг. Узровень кіслароду, тэмпературу вады і іншыя паказчыкі трэба правяраць не эпізадычна, а сістэмна, каб загадзя бачыць, калі сітуацыя становіцца небяспечнай. Менавіта гэта дазваляе не рэагаваць постфактум, калі рыба ўжо гіне, а прадухіляць праблему.

Паводле афіцыйных дадзеных, у Беларусі такі маніторынг праводзіцца, а праблемныя вадаёмы знаходзяцца пад наглядам. Аднак рэакцыя людзей у сацсетках сведчыць пра іншае: многія лічаць, што меры былі недастатковымі або запозненымі.

Чытайце таксама: Мёртвая рыба на берагах: што адбываецца з вадаёмамі ў Магілёўскай вобласці

Што хвалюе беларусаў

Праз агульную сітуацыю ў сацсетках з’явілася шмат крытыкі. Людзі адкрыта задаюцца пытаннямі, чаму палонкі не рабілі загадзя, дзе былі адказныя службы і чаму праблема паўтараецца з году ў год. Асобна ўзгадваюць і прыватных арандатараў вадаёмаў, якія, паводле закону, таксама павінны сачыць за іх станам.

Эколагі адзначаюць, што без сістэмных зменаў сітуацыя можа толькі пагаршацца. На іх думку, неабходна не толькі ўзмацніць кантроль, але і больш актыўна ўкараняць сучасныя тэхналогіі — напрыклад, пастаянныя сістэмы аэрацыі. Не менш важна прыцягваць мясцовыя супольнасці і рыбакоў, якія часта першымі заўважаюць небяспечныя змены ў вадаёмах.

Пакуль жа ў розных кутках Беларусі працягваюць фіксаваць новыя выпадкі замору. І галоўнае пытанне, якое застаецца адкрытым: ці будуць зроблены высновы да наступнай зімы — ці падобныя кадры зноў стануць звыклай карцінай.

Чытайце таксама: Массовый замор рыбы на Брестчине: Кобрин, Жабинка, Лунинец бьют тревогу