Брэст расце, пакуль іншыя губляюць людзей: што вядома пра рост насельніцтва ў гарадах краіны?

У Беларусі гарады ўсё яшчэ растуць — але далёка не ўсе. Адзін з галоўных прыкладаў — Брэст, які застаецца прывабным для ўнутранай міграцыі і маладых сем’яў.

Чытайце таксама: Брэст увайшоў у тройку лідэраў сярод беларускіх гарадоў па якасці жыцця і эканамічным магчымасцям. Так лічыць ЦНІ

Паводле аналітыкі thinktanks.pro, станоўчую дэмаграфічную дынаміку дэманструюць пераважна гарады заходняй часткі краіны, Брэст і Гродна. У першым насельніцтва вырасла на 4.8% за апошнія 10 год, а ў другім — на 3.9%. Таксама прыкметныя паказчыкі па Лідзе: там жыхароў паболела на 2,5% за гэты ж перыяд. Усе тры гарады апярэдзілі Мінск, дзе жыхароў стала больш толькі на 1.1%. Аднак варта адзначыць, што ў Мінскім раёне моцна вырасла колькасць сельскіх жыхароў: на цэлых 9%.

Які горад вымірае хутчэй за астатнія

На гэтым фоне сітуацыя ў іншых рэгіёнах выглядае значна больш трывожнай. Асабліва — у гарадах з моцнай прамысловай залежнасцю і экалагічнымі праблемамі.

Сярод усіх буйных гарадоў Беларусі найбольш імкліва вымірае Светлагорск (Гомельская вобласць). За апошнія дзесяць гадоў горад страціў больш за 10% насельніцтва: калі ў 2015 годзе тут жылі каля 69 тысяч чалавек, то на пачатак 2025 года — ужо толькі 61,8 тысячы.

Светлагорск часта называюць горадам аднаго завода. Ключавым працадаўцам тут з’яўляецца Светлагорскі цэлюлозна-кардонны камбінат, які пачаў працу ў 2018 годзе. Аднак запуск прадпрыемства суправаджаўся не эканамічным уздымам, а хранічнымі праблемамі.

Жыхары неаднаразова скардзіліся на смурод і забруджванне паветра. За парушэнні экалагічных нормаў дзяржава спагнала з прадпрыемства больш за 1 мільён долараў штрафаў. Акрамя таго, на камбінаце адбываліся надзвычайныя здарэнні, у тым ліку смяротны выбух у 2023 годзе.

Нягледзячы на заявы ўладаў пра тое, што праблемы нібыта «канчаткова вырашаныя», ужо 6 студзеня 2026 года жыхары зноў публікавалі відэа са скаргамі на невыносны пах у горадзе.

Аднак людзі пакідаюць Светлагорск не толькі з-за экалогіі. Нават адносна высокія заробкі на асобным прадпрыемстве не кампенсуюць пагаршэнне якасці жыцця, пастаянныя рызыкі для здароўя, а таксама адсутнасць перспектыў для сем’яў і моладзі.

Прыклады беларускіх гарадоў з адмоўнай статыстыкай насельніцтва

Пры гэтым Светлагорск — не адзіны прыклад. Падобныя дэмаграфічныя тэндэнцыі назіраюцца і ў іншых гарадах краіны, асабліва ў прамысловых цэнтрах усходняй часткі Беларусі. У многіх рэгіёнах Беларусі, асабліва на ўсходзе краіны, назіраецца адваротная тэндэнцыя — устойлівае скарачэнне насельніцтва.

Так, у Глыбокім (Віцебская вобласць) за апошнія 15 гадоў колькасць жыхароў скарацілася прыкладна на 8–9%: з больш як 19 тысяч чалавек у канцы 2000-х да менш чым 17,8 тысячы у 2025 годзе. Горад паступова губляе моладзь, якая з’язджае ў абласныя цэнтры або за мяжу.

Яшчэ больш рэзкае падзенне назіраецца ў Клімавічах (Магілёўская вобласць). Тут з 2009 па 2025 год насельніцтва зменшылася прыкладна на 13% — з каля 17 тысяч да менш як 14,9 тысячы чалавек. Гэта адзін з найбольш выразных прыкладаў вымірання раённых цэнтраў.

Нават буйныя гарады не заўсёды выглядаюць устойлівымі. Віцебск у 2025–2026 гадах дэманструе хутчэй стагнацыю, чым рост: насельніцтва трымаецца на ўзроўні каля 385 тысяч чалавек, але без выразнай станоўчай дынамікі. Горад не стаў цэнтрам прыцягнення ўнутранай міграцыі, як Мінск або Брэст.

На гэтым фоне Брэст і Гродна выглядаюць выключэннем. Гарады застаюцца аднымі з нешматлікіх у Беларусі, дзе насельніцтва не скарачаецца і не стагнуе, як у іншых абласных цэнтрах, а павялічваецца.

Чытайце таксама: В Бресте снова «плохой воздух»: в районе Карьерной зафиксирован высокий уровень загрязнения