Вырасла імавернасць будаўніцтва сховішча ядзерных адходаў на ўсходзе Беларусі: чаму Астравец губляе прыярытэт?

Беларусь набліжаецца да аднаго з найбольш стратэгічных і адчувальных рашэнняў у сферы радыяцыйнай бяспекі — выбару месца для будучага сховішча ядзерных адходаў. І хоць канчатковае рашэнне пакуль не прынятае, заявы чыноўнікаў сведчаць: верагоднасць таго, што аб’ект з’явіцца не побач з Беларускай АЭС, а на ўсходзе краіны, істотна ўзрасла.

Чытайце таксама: Хто будзе адказваць за ядзерныя адходы? У Беларусі схавалі структуру «БелРАА» на фоне спрэчак вакол будучага сховішча

Паводле першага намесніка начальніка Дзяржатамнагляду Леаніда Дзядулі, размяшчэнне сховішча побач з дзеючай атамнай станцыяй выклікае ўсё больш сумневаў з пункту гледжання бяспекі. У выпадку гіпатэтычнай аварыі на БелАЭС эксплуатацыя сховішча і доступ да яго могуць быць ускладненыя, асабліва калі там будуць захоўвацца таксама аварыйныя радыеактыўныя матэрыялы.

Тры пляцоўкі, якія цяпер разглядае дзяржава

Такі падыход змяняе расклад паміж трыма асноўнымі пляцоўкамі, якія сёння застаюцца ў спісе магчымых:

• Астравецкі раён — непасрэдна каля Беларускай АЭС;
  • Мсціслаўскі раён Магілёўскай вобласці;
  • Вёска Навасёлкі (Хойніцкі раён) Гомельскай вобласці.

Менавіта Мсціслаўскі і Хойніцкі напрамкі цяпер выглядаюць усё больш верагоднымі. Астравец, які раней успрымаўся як найбольш лагічны выбар з-за блізкасці да АЭС, паступова губляе прыярытэт.

Чаму Гомельскі варыянт выклікае найбольш трывогі

Асобную ўвагу прыцягвае магчымасць размяшчэння сховішча ў Гомельскай вобласці. Для рэгіёна, які ўжо перажыў наступствы Чарнобыльскай катастрофы, гэтае пытанне ўспрымаецца трывожна як жыхарамі, так экспертамі па навакольным асяроддзі.

Экалагічныя эксперты і частка мясцовых жыхароў задаюцца пытаннем, ці не стане такое рашэнне дадатковым псіхалагічным і экалагічным цяжарам для тэрыторыі, якая ўжо мае сваю гісторыю радыяцыйнай траўмы.

Паводле былога кіраўніка БелРАА Дзмітрыя Логвіна, каля 60% жыхароў Магілёўскай вобласці не выступаюць катэгарычна супраць будаўніцтва такога аб’екта ў рэгіёне.

Праз гэта Мсціслаўскі раён можа выглядаць для дзяржавы больш палітычна і сацыяльна прымальным варыянтам. Аднак нават у гэтым выпадку ключавым застаецца пытанне поўнай празрыстасці, грамадскага абмеркавання і навуковага абгрунтавання.

У сетцы кожны ваш клік пакідае след, які могуць выкарыстаць супраць вас. Не дазваляйце нікому ператвараць вашыя інтарэсы ў крымінальныя справы. Уключайце BGlobal VPN — заставайцеся нябачнымі для старонніх вачэй.

Спасылка на падключэнне BGlobal VPN — тут

Калі могуць прыняць канчатковае рашэнне

Паводле папярэдніх планаў, выбар канчатковай пляцоўкі чакаецца ў 2026–2027 гадах. Пасля гэтага павінны распачацца этапы праектавання і будаўніцтва, а старт работ магчымы ўжо ў 2028 годзе.

Гаворка ідзе пра бяспеку на сотні тысяч гадоў

У размове з BGmedia эколагі падкрэслілі, што сховішча ядзерных адходаў — гэта не проста інфраструктурны аб’ект, а рашэнне з наступствамі на надзвычай працяглую перспектыву.

Галоўныя пытанні датычацца не толькі месца, але і тэхналогіі: якія менавіта адходы будуць там захоўвацца, як будзе гарантавацца ізаляцыя, хто будзе кантраляваць бяспеку і што адбудзецца ў выпадку непрадбачаных сітуацый праз дзесяцігоддзі ці нават стагоддзі. Пакуль дакладнай інфармацыі пра гэта няма.

Чытайце таксама: «Няма тэхналогіі, якая на 100% ізалюе адходы»: што стаіць за сховішчам ядзерных адходаў у Беларусі