Дачнікам і гаспадарам прысядзібных участкаў змяняюць правілы падаткаабкладання

Дэпутаты Палаты прадстаўнікоў у першым чытанні падтрымалі праект закона «Аб зменах Падатковага кодэкса Рэспублікі Беларусь». Новыя нормы закранаюць грамадзян, якія атрымліваюць прыбытак ад продажу прадукцыі расліннаводства і жывёлагадоўлі з уласных прысядзібавых участкаў або зямлі сваякоў і апекуноў.

Чытайце таксама: «Я ў поўнай дупе»: самазанятай налічылі за «камуналку» па кошце для «дармаедаў»

Згодна з праектам, калі даход ад такой дзейнасці перавышае 200 базавых велічынь (прыкладна 6 600 беларускіх рублёў), трэба альбо пацвердзіць дакументальна, што гэта даход ад продажу ўласнай прадукцыі і падатак не спаганяецца, альбо, калі дакументаў няма, заплаціць 10% падатку з сумы, якая перавышае гэты парог.

Дэпутаты таксама пацікавіліся ў міністра па падатках, ці будуць вяртаць падатак тым, хто ўжо яго сплаціў раней. Міністр Дзмітрый Кійко адказаў, што аўтаматычнага вяртання падатку не будзе і законапраект гэтага не прадугледжвае. Аднак, калі фізічная асоба па новым парадку зможа пацвердзіць легальнасць даходаў ад асабістага падсобнага гаспадарства, падатковыя органы прымуць гэтыя доказы і пералічаць суму абавязкаў, уключаючы магчымасць вяртання падатку — паводле заяўніцкага прынцыпу.

Як было раней з падаткаабкладаннем дачнікаў

Раней многія дачнікі не мелі дакладнай інфармацыі пра падатковыя правілы пры продажы прадукцыі са сваіх участкаў. Даходы ад такой дзейнасці часта не ўлічваліся або ўлічваліся неналежна, а стаўкі падаткаў і механізмы абкладання заставаліся незразумелымі. Некаторыя не плацілі падаткі з прыбытку ад продажу агародніны або садавіны, калі аб’ёмы продажаў былі невялікія або неафіцыйна зарэгістраваныя.

Дробныя продажы ўласнай прадукцыі часта жылі «па-за межамі» афіцыйнага ўліку, што стварала рызыку спрэчак з падатковымі органамі. Людзі, якія вырошчвалі жывёлу або займаліся пчалярствам, маглі таксама апынуцца ў няпэўным стане — не зусім фермеры, але і не хатнія гаспадары, з незразумелым статусам абкладання іх дзейнасці як прадпрымальніцкай ці індывідуальнай.

Калі дачнік прадаваў прадукцыю, вырашчаную на ўласным участку — гародніну, садавіну, яйкі, мёд — падатак на прыбытак мог не абкладацца або абкладацца паводле агульнага рэжыму, у залежнасці ад таго, ці была гэтая дзейнасць афіцыйна зарэгістраванай. Для тых, хто рабіў гэта не афіцыйна, часта не існавала механізмаў спагнання падаткаў.

Што змяняецца цяпер

Хоць афіцыйна гэта падаюць як спосаб зрабіць сістэму празрыстай, новыя правілы падаткаабкладання могуць стаць яшчэ адным цяжарам для дачнікаў і тых, хто ледзь зводзіць канцы з канцамі.

Дачнікі і пенсіянеры, што прадаюць лішкі гародніны, садавіны ці малака, цяпер могуць сутыкнуцца з неабходнасцю рэгістрацыі, вядзення ўліку і выплаты падаткаў. Калі даход перавысіць 200 базавых велічынь, трэба альбо пацвердзіць дакументальна, што гэта ўласная прадукцыя, і падатак не плаціць, альбо, калі дакументаў няма, заплаціць 10% з сумы, што перавышае парог. Аднак на практыцы сабраць дакументы, якія пацвярджаюць паходжанне прадукцыі, для большасці людзей немагчыма. Бо мала хто захоўвае «накладныя» на бульбу ці на літр малака.

Асабліва гэта выглядае трывожна на фоне ціску на людзей за так званае «дармаедства»: калі не ўдзельнічаеш у афіцыйнай эканоміцы, можаш трапіць пад увагу дзяржавы. Пакуль не ясна, як будуць кантраляваць дробныя продажы і якія дакументы сапраўды патрэбныя. Без выразнага механізму новыя правілы могуць стаць чарговым ціскам на тых, хто проста спрабуе сябе мінімальна забяспечыць. Ёсць магчымасць, што дачнікаў будуць прымушаць плаціць падаткі нават за дробны продаж, або яны трапяць пад падазрэнне ў «нелегальнай дзейнасці» ці «дармаедстве».

Чытайце таксама: Многодетный отец с гектаром земли в Беларуси рискует стать «тунеядцем»