У Брэсце на электронных табло няма беларускай мовы. Улады спаслаліся на «тэхнічную немагчымасць»

У Брэсце беларуская мова ёсць у назвах прыпынкаў і раскладах, а таксама выкарыстоўваецца ў гукавых абвестках у грамадскім транспарце. Аднак на электронных табло ў аўтобусах і іншых сістэмах інфармавання пасажыраў яе няма.

Чытайце таксама: «Вярніце мне маю родную мову»: У Брэсце абурыліся рускамоўнымі табло ў тралейбусах

На зварот жыхароў, якія прапанавалі выкарыстоўваць беларускую мову нароўні з рускай, Брэсцкі гарвыканкам адказаў, што карэктнае адлюстраванне беларускіх назваў на цяперашніх табло «тэхнічна немагчыма». Паводле чыноўнікаў, абсталяванне не падтрымлівае асобныя літары беларускага алфавіту.

Што менавіта прасілі змяніць

Аўтары звароту прапанавалі выкарыстоўваць беларускую мову нароўні з рускай у электронных табло, сістэмах гукавога абвесткі і іншых элементах пасажырскага інфармавання.

Сярод прапановаў — выводзіць назвы бягучых і наступных прыпынкаў на беларускай і рускай мовах, выкарыстоўваць беларускія формы назваў канчатковых прыпынкаў на маршрутных паказальніках, а таксама ўлічваць патрабаванне аб беларускай мове пры закупцы, мадэрнізацыі і наладцы новых сістэм.

Што адказаў гарвыканкам

У звароце жыхары спасылаліся на 17-ы артыкул Канстытуцыі, паводле якога беларускай і рускай мовам нададзены статус дзяржаўных. Яны таксама звярнулі ўвагу на заканадаўства аб геаграфічных назвах.

Паводле аргументацыі аўтараў звароту, назвы прыпынкаў маюць афіцыйны статус. Яны прысвойваюцца рашэннямі гарвыканкама, а таму не з’яўляюцца проста тэхнічнымі надпісамі ў транспартнай сістэме.

Асобна жыхары спаслаліся на новыя Правілы аўтамабільных перавозак пасажыраў, зацверджаныя пастановай Савета Міністраў №147 ад 31 сакавіка 2026 года. У іх прадугледжана, што маршрутныя паказальнікі на аўтобусах, у тым ліку электронныя табло, павінны ўтрымліваць нумар маршруту і (або) назвы канчатковых прыпынкаў. Пастанова дзейнічае з 1 красавіка 2026 года.

Аднак гарвыканкам не задаволіў галоўны аргумент заяўнікаў: што моўнае афармленне можна прадугледзець пры абнаўленні або закупцы сістэм інфармавання. У адказе таксама не было канкрэтнага тлумачэння, чаму назвы прыпынкаў, якія сам гарвыканкам прысвойвае ў беларускай форме, нельга адлюстроўваць на электронных табло.

Як сцвярджаецца ў самім звароце, у Брэсце налічваецца 628 прыпынкаў, назвы якіх прысвоены рашэннямі гарвыканкама і апублікаваныя на Нацыянальным прававым інтэрнэт-партале.

Чытайце таксама: Беларуская мова ў дзіцячых садках Брэста: колькі дзяцей выхоўваюцца па-беларуску?

«Табло не ўмее паказваць беларускія літары» — але ці сапраўды гэта непераадольная праблема?

Менавіта тут узнікае пытанне да аргумента пра тэхнічныя абмежаванні.

У звароце сцвярджаецца, што мова, на якой выводзіцца інфармацыя, залежыць не ад самой канструкцыі табло, а ад праграмнага забеспячэння і налад сістэмы. Таму, на думку аўтараў, пры абнаўленні такога абсталявання можна адразу прадугледзець падтрымку беларускай мовы.

Ёсць і практычны прыклад з Мінска. У сталічным грамадскім транспарце выкарыстоўваюцца беларускія формы назваў прыпынкаў, у тым ліку назвы з літарамі ў, і, ё, ь і іншымі асаблівасцямі беларускай арфаграфіі. Напрыклад, у адкрытых дадзеных маршрутаў сталічнага транспарту сустракаюцца «Мінск-Паўднёвы», «Аўтастанцыя Паўднёва-Заходняя», «Малінаўка-4», «Чыгуначная станцыя» і іншыя беларускія формы.

Беларуская мова выкарыстоўвалася ў інфармацыйных сістэмах мінскага грамадскага транспарту і раней. У аглядзе моўных правоў за 2024 год адзначалася, што назвы прыпынкаў у Мінску абвяшчаліся па-беларуску. Тамсама згадваўся выпадак, калі беларуская форма назвы прыпынку была ўнесеная ў электроннае табло «Мінсктранса».

Прыклад сталіцы паказвае, што сама па сабе беларуская мова не з’яўляецца тэхнічна немагчымай для электронных сістэм транспартнага інфармавання.

Пры гэтым, як распавялі ў гарвыканкаме, у Брэсце ўжо ёсць частка транспартнай інфармацыі па-беларуску. Гарвыканкам пацвердзіў, што назвы прыпынкаў і расклады аформленыя на беларускай мове, а гукавыя абвесткі ў салонах таксама транслююцца па-беларуску. Праблема застаецца менавіта з электронным адлюстраваннем.

Пакуль пазіцыя гарвыканкама зводзіцца да таго, што на цяперашніх табло беларускія назвы адлюстроўваць тэхнічна немагчыма. На пытанне, ці будзе падтрымка беларускай мовы закладзеная пры наступным абнаўленні або закупцы сістэм, канкрэтнага адказу не дадзена.

Чытайце таксама: У Клімавічах беларуская мова знікла з грамадскага транспарту