Турнікеты, карткі на ўваходзе, забарона тэлефонаў і перапынкі без свежага паветра. Настаўнік расказаў BGmedia, як змянілася беларуская школа за апошнія гады.
Учительница "воюет" с матерью в Слуцке, иллюстративное фото
Беларуская школа ўсё больш нагадвае месца, дзе галоўнае — кантраляваць паводзіны вучняў, а не ствараць добрыя умовы для навучання. Пра гэта BGmedia расказаў малады філолаг, які некалькі месяцаў праходзіў педагагічную практыку ў адной са школ краіны.
Чытайце таксама: «А они имеют право на нас кричать?»: беларуские школьники и взрослые спорят о запрете снимать учителей
Яго здзівілі турнікеты і карткі на ўваходзе, неабходнасць адзначацца ў журнале ў вартаўніка, забарона выходзіць на вуліцу падчас перапынкаў і агульная атмасфера пастаяннага кантролю. Паводле ягоных словаў, дзецям не хапае свежага паветра і магчымасці рухацца, а настаўнікі вымушаныя сачыць, каб вучні не бегалі і не шумелі ў калідорах.
«Школа стала падобнай да зоны», — так педагог апісаў свае ўражанні. На яго думку, абмежаванні, якія ўводзяцца дзеля бяспекі і дысцыпліны, могуць ператвараць звычайны школьны дзень у сур’ёзнае выпрабаванне для дзяцей.
Падчас практыкі настаўнік заўважыў вялікую розніцу паміж школай, якую памятае са свайго дзяцінства, і той, у якой працаваў цяпер.
«Я чалавек, які скончыў школу ў больш ліберальныя часы, і заўважыў радыкальныя змены, што адбыліся ў беларускай адукацыі», — расказаў ён.
Адной з першых рэчаў, якія кінуліся яму ў вочы, стаў парадак уваходу ў будынак.
«На ўваходзе ў школу быў не проста прапускны рэжым з вартаўніком ці вартаўніцай, а турнікет. Школьнікі мусяць прыкладаць картку да гэтага турнікета, каб увайсці і выйсці са школы, і адзначацца ў журнале, які быў у вартаўніка».
Аднак найбольш яго ўразіла тое, што вучняў не выпускалі на вуліцу падчас перапынкаў.
«Дзяцей на свежае паветра катэгарычна не выпускалі», — кажа педагог.
Ён успамінае, што яшчэ сем гадоў таму школьнікі маглі выйсці на школьны двор паміж заняткамі, прагуляцца, пабегаць або зайсці ў краму побач са школай. Гэта не заўсёды віталася, але не было забаронена так строга:
«Калі выпадаў снег, мы выбягалі ляпіць сняжкі і гулялі без куртак, без шапак, проста атрымлівалі свежае паветра, як усе нармальныя дзеці. Радаваліся першаму снегу, радаваліся восені, выходзілі збіраць лісце, каштаны».
Цяпер, паводле яго, магчымасць пабыць на вуліцы ў школьны дзень залежыць пераважна ад заняткаў фізічнай культурай.
«Адзіная магчымасць для дзяцей атрымаць свежае паветра ў дзень — гэта заняткі фізічнай культуры, якія толькі час ад часу і ў залежнасці ад надвор’я адбываюцца на вуліцы. Калі непагадзь, то дзеці застаюцца ўнутры школы».
У выніку вучні могуць правесці ў будынку некалькі гадзін запар. Калі ў раскладзе ёсць факультатывы, знаходжанне ў школе становіцца яшчэ даўжэйшым.
Чытайце таксама: «Парадак» любой цаной: як школа ў Беларусі цісне на настаўнікаў і вучняў
Настаўнік звязвае забарону выходзіць на вуліцу з тым, як дзеці паводзяць сябе на перапынках. Асабліва гэта заўважна, паводле яго, сярод вучняў 5–8 класаў.
«Дзеці ад 5 да 8 класа знаходзяцца ў той стадыі свайго развіцця, што ім неабходна кудысьці выпускаць сваё напружанне. І праз тое, што ім забаронена выходзіць на вуліцу, яны носяцца па калідорах, ствараючы душнае паветра».
Паводле педагога, у калідорах становіцца шумна, а дзеці часам падаюць, калі бегаюць:
«Я на ўласныя вочы бачыў, як дзеці падалі. Іх агартае нейкі шал на перапынках, бо ім няма куды гэтую энергію выкінуць».
Ён лічыць, што ў такой сітуацыі праблема не толькі ў дысцыпліне. Дзецям патрэбныя рух і магчымасць пераключыцца паміж урокамі, а не толькі патрабаванне сядзець ціха.
«Настаўнікі, якія ў гэты час дзяжураць на калідорах, за гэта на дзяцей крычаць, забіраюць у іх дзённікі, застрашваюць іх, пагражаюць».
Падчас практыкі ён стаў сведкам размовы, у якой настаўніца папярэджвала вучняў, што за бег па калідоры іх бацькоў будуць штрафаваць.
«На яе меркаванне, гэта поўная адсутнасць дысцыпліны. Але ж дзецям проста хочацца рухацца, і гэта натуральна», — адзначае педагог.
Паводле ягонага аопведу, часам адзіны спосаб праветрыць памяшканне — адчыніць акно ў класе, пакуль вучні знаходзяцца на перапынку:
«Адна магчымасць дзецям атрымаць свежае паветра — гэта калі дзеці выходзяць з класа на перапынак і настаўнік знаходзіцца адзін у класе і адчыняе вакно, бо проста ў класе ўжо няма чым дыхаць».
Чытайце таксама: Міністр адукацыі папракнуў бацькоў школьнікаў за выкарыстанне планшэтаў
Абмежаванні, пра якія расказвае настаўнік, з’явіліся пасля ўвядзення ўзмоцненага кантролю ў беларускіх школах.
З 1 верасня 2025 года ў школах увялі абмежаванне на выкарыстанне мабільных прылад на працягу навучальнага дня. Паводле тлумачэнняў Міністэрства адукацыі, вучні павінны пакідаць тэлефоны ў спецыяльна адведзеных месцах. Выключэнні прадугледжаныя, у прыватнасці, для дзяцей, якім мабільная сувязь патрэбная паводле медыцынскіх паказанняў.
У жніўні 2026 года Міністэрства адукацыі пацвердзіла, што мяняць гэты парадак з пачаткам укаранення сістэмы «Электронная школа» не плануюць. Вучні па-ранейшаму павінны пакідаць смартфоны ў спецыяльных ячэйках, а карыстацца імі падчас заняткаў можна толькі ў прадугледжаных выпадках.
У 2026 годзе ўзмацніўся і кантроль на ўваходзе ў школы. З 1 верасня дазволілі выбарачна правяраць асабістыя рэчы вучняў і наведнікаў без абавязковай прысутнасці бацькоў — дастаткова прысутнасці педагога.
Акрамя таго, з мая 2022 года дзейнічае агульнарэспубліканская забарона самавольна пакідаць будынак і тэрыторыю школы падчас перапынкаў. Згодна з Дзяржаўным школьным стандартам, да заканчэння заняткаў навучэнцы не могуць выходзіць на вуліцу без узгаднення з адміністрацыяй ці класным кіраўніком, паколькі ў гэты час адказнасць за іх бяспеку поўнасцю нясе ўстанова адукацыі.
Таксама ў каментарах пад відэа пра школьнае жыццё вучні скардзіліся, што ў некаторых установах ім не дазваляюць выходзіць на вуліцу, бегаць або гуляць на перапынках. BGmedia ўжо звяртала ўвагу на падобныя скаргі ў матэрыяле пра тое, што не так з умовамі навучання ў беларускіх школах.
Чытайце таксама: Месца працы стала турмой: настаўнік пра забарону тэлефонаў
Для параўнання настаўнік прывёў досвед Нарвегіі, дзе, паводле яго назіранняў, школьнікаў заахвочваюць праводзіць перапынкі на свежым паветры нават у непагадзь.
«Дзяцей выводзяць на свежае паветра ў Нарвегіі ў дождж, у снег, у любое надвор’е, каб дзеці маглі выкінуць кудысьці сваю энергію», — кажа ён.
Педагог лічыць, што такая практыка дапамагае дзецям пераключацца паміж заняткамі, рухацца і кантактаваць адно з адным па-за класам.
«Мне, як педагогу, здаецца, што замест таго, каб дзеці несліся па калідорах і маглі нашкодзіць сабе, лепш яны выйдуць на двор і прагуляюцца. Гэта таксама магчымасць і сацыялізацыі».
Ён не разумее, чаму натуральнае жаданне дзяцей пабегаць і пагуляць на перапынку ў беларускай школе часта ўспрымаюць як праблему дысцыпліны, а не як патрэбу, якую можна задаволіць у бяспечных умовах.
Чытайце таксама: Последний звонок для деревни: почему на Севере школы становятся центрами жизни, а в Беларуси — пустыми зданиями
Найбольш крытычна педагог адгукаецца пра агульную атмасферу ў школе:
«Беларуская школа стала падобнай да зоны: зэкаў таксама выпускаюць у дзённы час на калідор, дзе яны могуць паглядзець тэлебачанне ці чымсьці заняцца, альбо ходзяць у турэмную царкву, і тое самае мы бачым у беларускай школе».
Ён пералічвае тое, што, на яго думку, стварае гэтае ўражанне: прапускны рэжым, карткі, кантроль уваходу, праверкі асабістых рэчаў, а таксама настаўнікі, якія дзяжураць у калідорах:
«На калідоры нібыта вертухай ходзіць настаўнік, які вымушаны сачыць за тым, каб дзеці былі ціхія: не бегалі, не крычалі і нічога не рабілі».
Паводле словаў мужчыны, школа павінна заставацца месцам, дзе вучні могуць вучыцца, мець зносіны і развівацца, а не толькі выконваць строгія патрабаванні. На ягонае меркаванне, пастаянныя забароны і кантроль не замяняюць нармальных умоваў навучання.
«Дзецям проста хочацца рухацца, і гэта натуральна», — падсумоўвае ён.
Чытайце таксама: Самазабойствы школьнікаў у Беларусі: чаму школа не становіцца апорай для дзяцей
Местная газета расхвалила новый комфортный тротуар и свежее покрытие на Волоховской. Но чиновники не имеют…
У кастрычніку школьнікам у розных рэгіёнах Беларусі арганізуюць стрымы са зняволенымі. Гутаркі прысвечаныя злачынствам, звязаным…
От застрявших таксистов до сбоев в «1С» и банках: почему отсутствие альтернатив российской монополии стало…
У тварагу Клецкага філіяла паўторна выявілі дрожджы, а ў сыры Слуцкага сыраробнага камбіната — залацісты…
У Чавускім лясгасе ўсталявалі фотапасткі для пошуку парушальнікаў, а ў Клічаўскім бухгалтарка занізіла выручку ад…
«Пинскводоканал» сообщил о проведении ремонтных работ на сетях водопровода уже после того, как пинчане утром…