Пад Гомелем будуюць свінакомплекс на 100 тысяч галоў: што гэта значыць для экалогіі?

У Гомельскім раёне будуюць свінакомплекс на 100 тысяч галоў. Аб’ект узводзіцца каля вёскі Фашчаўка, прыкладна ў 15 кіламетрах ад аграгарадка Урыцкае.

Чытайце таксама: У Гомельскім раёне будуюць свінакомплекс на 100 тысяч галоў. Гэта абурыла жыхароў

Паводле афіцыйных планаў, будаўніцтва павінна завяршыцца да канца 2027 года, а першую прадукцыю на комплексе разлічваюць атрымаць у жніўні 2028-га. Улады прызнаюць, што праект беспрэцэдэнтны: настолькі вялікіх свінакомплексаў у Беларусі раней не будавалі. Кантроль над ім узялі кіраўніцтва вобласці і асабіста Аляксандр Лукашэнка.

Цяпер у Беларусі працуе 94 свінакомплексы. Пры гэтым, не завяршыўшы будаўніцтва 100-тысячнага аб’екта ў Гомельскай вобласці, улады ўжо абвясцілі пра планы ўзвесці аналагічны комплекс у Брэсцкай вобласці.

Гамельчане ўжо цяпер выказваюць моцную незадаволенасць у сацыяльных сетках, піша выданне «Штодзень». Людзі нагадваюць, што суседства з буйным свінакомплексам звычайна прыводзіць да праблем з экалогіяй, пахамі і якасцю жыцця.

BGmedia звярнулася да эколага ад «Зялёнага тэлефона», каб зразумець, наколькі апраўданыя страхі жыхароў і якія наступствы можа мець будаўніцтва такога комплексу.

Наколькі апраўданыя асцярогі жыхароў наконт экалагічных наступстваў будаўніцтва комплексу?

У цэлым асцярогі жыхароў нельга лічыць неабгрунтаванымі. Навуковыя даследаванні і міжнародная практыка паказваюць, што буйныя свінакомплексы адносяцца да аб’ектаў з павышанай экалагічнай нагрузкай. Асноўныя рызыкі звязаныя з вялікімі аб’ёмамі адходаў жывёлагадоўлі, выкідамі забруджвальных рэчываў у паветра, магчымым уздзеяннем на глебу і водныя рэсурсы, а таксама санітарнымі фактарамі пры высокай канцэнтрацыі жывёл.

Пры магутнасці каля 100 000 галоў гаворка ідзе пра аб’ект вельмі буйнога маштабу, а ступень патэнцыйнага ўздзеяння такіх комплексаў на навакольнае асяроддзе звычайна ацэньваецца як значная і такая, што патрабуе строгага кантролю. Таму сама заклапочанасць насельніцтва — гэта нармальная і зразумелая рэакцыя, якая пацвярджаецца досведам эксплуатацыі аналагічных аб’ектаў.

Пры гэтым важна разумець, што фактычнае ўздзеянне заўсёды залежыць ад ужываных тэхналогій, адлегласці да жылой забудовы, сістэмы ачысткі і ўзроўню экалагічнага кантролю.

Чытайце таксама: Идеальные фермы по телевизору и падеж скота в сводках: почему брестчане не верят аграрному оптимизму

Якія асноўныя пагрозы нясе такі комплекс для глебы?

Асноўныя рызыкі для зямлі звязаныя перадусім з адходамі жывёлагадоўлі.

Па-першае, гэта назапашванне азоту і фосфару. Гной утрымлівае вялікую колькасць хімічных злучэнняў, і пры яго сістэматычным унясенні ў глебу можа адбывацца перанасычэнне зямлі, пагаршэнне яе структуры і наступнае траплянне забруджвальных рэчываў у грунтовыя воды.

Па-другое, адходы могуць утрымліваць ветэрынарныя прэпараты, антыбіётыкі, цяжкія металы і патагенныя мікраарганізмы. Пры няправільным захоўванні або выкарыстанні гэта можа прыводзіць да забруджвання глебы і пагаршэння стану экасістэм.

Па-трэцяе, пры празмернай нагрузцы магчыма паступовае зніжэнне ўрадлівасці сельскагаспадарчых зямель і дэградацыя глебаў.

Ключавы фактар рызыкі тут — не сам факт існавання комплексу, а маштаб адходаў і тое, наколькі правільна арганізаваныя іх перапрацоўка і захоўванне.

Як свінакомплекс можа паўплываць на якасць паветра і ў якіх маштабах?

Уздзеянне на якасць паветра магчымае. Асноўныя крыніцы забруджвання — гэта выкіды аміяку, серавадароду, арганічных газаў, пылу і біялагічных аэразоляў, якія ўтвараюцца пры раскладанні адходаў і ўтрыманні вялікай колькасці жывёл.

Гэта можа прыводзіць да з’яўлення ўстойлівых непрыемных пахаў, раздражнення дыхальных шляхоў, пагаршэння самаадчування людзей і зніжэння якасці жыцця.

Паводле даследаванняў аналагічных аб’ектаў, пахі і газавыя выкіды могуць распаўсюджвацца на адлегласць прыкладна 3–5 кіламетраў, а часам і больш — у залежнасці ад надвор’я, напрамку ветру і рэльефу мясцовасці. Таму патэнцыйна ўздзеянне можа закранаць некалькі бліжэйшых населеных пунктаў. Менавіта па гэтай прычыне для такіх аб’ектаў звычайна ўсталёўваюцца значныя санітарна-ахоўныя зоны.

Чытайце таксама: У Талачынскім раёне плануюць стварыць сховішча для попелу: чым гэта можа пагражаць наваколлю

Ці існуюць больш экалагічныя спосабы вядзення такой гаспадаркі?

Так, сельскагаспадарчую вытворчасць можна арганізаваць больш экалагічна.

Зніжэнне ўздзеяння магчымае за кошт меншай канцэнтрацыі жывёл і змяншэння памераў комплексаў, размяшчэння аб’ектаў на дастатковай адлегласці ад населеных пунктаў з улікам прыродных умоў, а таксама прымянення сучасных тэхналогій — напрыклад, перапрацоўкі гною ў біягаз, герметычных сістэм захоўвання адходаў, ачысткі выкідаў у паветра і пастаяннага экалагічнага маніторынгу.

Экалагічная бяспека вызначаецца не столькі самім фактам існавання свінакомплекса, колькі ўзроўнем тэхналогій, кіравання і кантролю.

Чытайце таксама: «Такімі тэмпамі застанемся без дрэваў!»: што трэба ведаць пра амялу ў Беларусі

У якіх умовах павінны ўтрымлівацца жывёлы зімой і пры моцных маразах?

У прамысловай свінагадоўлі жывёлы павінны ўтрымлівацца ў памяшканнях з кантраляваным мікракліматам. Гэта прадугледжвае падтрымку стабільнай тэмпературы (звычайна каля 18–24 °C для дарослых жывёл і вышэй для маладняку), наяўнасць уцепленых будынкаў, эфектыўнай вентыляцыі без скразнякоў, бесперабойнага ацяплення, доступу да вады і корму.

Пры парушэнні гэтых умоў магчымыя пераахаладжэнне жывёл, зніжэнне імунітэту, захворванні і гібель пагалоўя. Выпадкі масавай гібелі жывёл у халодны перыяд звычайна звязаныя не з нармальнай эксплуатацыяй комплексу, а з тэхналагічнымі парушэннямі або аварыйнымі сітуацыямі.

Чытайце таксама: История двух енотов из контактного зоопарка под Брестом шокировала интернет

Важнае ўдакладненне

Эколаг «Зялёнага тэлефона» адзначае, што больш дакладны і канчатковы аналіз патэнцыйных экалагічных наступстваў будаўніцтва дадзенага комплексу ў цяперашні час правесці немагчыма. Гэта звязана з адсутнасцю ў адкрытым доступе ключавой інфармацыі, неабходнай для аб’ектыўнай ацэнкі праекта, у прыватнасці:

• праектнай дакументацыі і канкрэтных тэхналагічных рашэнняў;
• справаздачы аб ацэнцы ўздзеяння на навакольнае асяроддзе (АУНА);
• дадзеных пра сістэму захоўвання і перапрацоўкі адходаў;
• інфармацыі пра тэхналогіі ачысткі выкідаў;
• звестак пра санітарна-ахоўную зону і адлегласць да населеных пунктаў;
• вынікаў дзяржаўнай экалагічнай экспертызы;
• дадзеных экалагічнага маніторынгу тэрыторыі.

Без гэтых матэрыялаў немагчыма даць дакладную колькасную ацэнку ўздзеяння на навакольнае асяроддзе, здароўе насельніцтва і прыродныя рэсурсы. Прыведзеныя вышэй высновы грунтуюцца на навуковых даследаваннях і тыповых рызыках для аб’ектаў аналагічнага маштабу, аднак фактычнае ўздзеянне канкрэтнага комплексу будзе залежаць ад ужываных тэхналогій і выканання экалагічных патрабаванняў.

Чытайце таксама: Наколькі шкодная дарожная соль, якой у Беларусі пасыпаюць вуліцы? Эколагі патлумачылі