«Заведама невыканальныя ўмовы»: чаму грашовыя пераводы ў беларускія калоніі «завісаюць»

Сваякі асуджаных у Беларусі сутыкаюцца з сітуацыяй, калі грашовыя пераводы з Расіі і іншых краін не даходзяць да папраўчых устаноў і не вяртаюцца адпраўнікам. Банкаўскія і паштовыя механізмы фактычна не працуюць, а найбольш уразлівымі апынаюцца замежныя грамадзяне і палітзняволеныя. BGmedia спытала ў юрысткі і праваабронцы ПЦ «Вясна» Святланы Галаўнёвай, хто нясе адказнасць у цяперашняй сітуацыі і да якіх наступстваў гэта можа прывесці.

Чытайце таксама: «Назавіце, ад каго перадача»: у СІЗА Брэста палітзняволеным могуць адмаўляць у перадачах

Пераводы ідуць, але не даходзяць

Сваякі асуджаных у Беларусі ўсё часцей паведамляюць пра праблему з грашовымі пераводамі з-за мяжы. Паводле іх слоў, сродкі, адпраўленыя з Расіі і іншых краін, не трапляюць на рахункі папраўчых калоній і СІЗА. Пры гэтым грошы не вяртаюцца адпраўнікам і могуць «падвісаць» на некалькі месяцаў без усялякіх тлумачэнняў.

Фармальна «Пошта Расіі» працягвае аказваць паслугу міжнародных грашовых пераводаў у Беларусь. Аднак на практыцы атрымальнікі — людзі, якія знаходзяцца ў месцах пазбаўлення волі, — не могуць скарыстацца гэтымі сродкамі.

«Прыйдзіце з пашпартам» — невыканальная ўмова

Супрацоўнікі расійскай пошты тлумачаць сітуацыю тым, што перавод лічыцца выкананым, але для атрымання грошай чалавек павінен асабіста з’явіцца ў аддзяленне пошты ў Беларусі і прад’явіць пашпарт. Для зняволеных гэта фізічна немагчыма.

Існуе таксама варыянт пераводу сродкаў на разліковы рахунак юрыдычнай асобы, але ў выпадку з папраўчымі ўстановамі такая схема не працуе. У выніку сродкі фактычна застаюцца «паміж сістэмамі» — без доступу ні для атрымальніка, ні для адпраўніка.

Банкаўскія пераводы таксама не працуюць

Як нагадвае праваабарончая ініцыятыва MAYDAY.team, у Беларусі ўжо больш за месяц банкі не могуць наладзіць грашовыя пераводы ў калоніі з банкаўскіх карт. Сваякам асуджаных у такой сітуацыі раяць карыстацца паштовымі пераводамі, але і яны, як высвятляецца, не гарантуюць дастаўку грошай.

Асабліва ўразлівымі ў гэтай сітуацыі апынаюцца замежныя грамадзяне, якія знаходзяцца ў беларускіх месцах пазбаўлення волі.

Чытайце таксама: Палітзняволеная з Брэста ў гомельскай калоніі зацяжарыла пасля спаткання з мужам

Праблема закранае і палітзняволеных

Юрыстка Праваабарончага цэнтра «Вясна» Святлана Галаўнёва адзначае, што праблема мае канкрэтныя маштабы ўжо цяпер:

«Вось сярод толькі палітвязняў нам вядома мінімум 22 грамадзяніна Расеі. Хутчэй за ўсё, іх гэтая праблема будзе тычыцца. Але зразумела, што і ў людзей з беларускім грамадзянствам часта ёсць сваякі ў Расеі, якія спрабуюць дапамагаць фінансава», — кажа юрыстка.

Хто нясе адказнасць

Паводле юрысткі «Вясны», калі грошы не былі дастаўлены і не вярнуліся адпраўніку, гэта сведчыць пра неналежнае выкананне паштовых або банкаўскіх паслуг: «Сітуацыя, калі Пошта Расеі ведае, што атрымальнік — зняволены, і пры гэтым патрабуе асабістай яўкі, — гэта заведама невыканальная ўмова. Пошта не павінна прымаць перавод на такіх умовах», — сцвярджае яна.

Святлана падкрэслівае, што:

• недастаўка і нявяртанне грошай — гэта адказнасць пошты або банка;
• адсутнасць умоў для атрымання сродкаў — адказнасць пенітэнцыярнай сістэмы Беларусі.

Асноўная ж адказнасць, паводле яе словаў, кладзецца на юрыдычную асобу, якая прымае грошы на загадзя невыканальных умовах. Для паштовых пераводаў гэта «Пошта Расіі», для пераводаў з банкаўскіх карт — плацёжныя сістэмы.

Акрамя таго, можна казаць пра парушэнне правоў спажыўцоў фінансавых паслуг і пра неабгрунтаванае ўтрыманне чужых сродкаў. У Расіі за гэта прадугледжана магчымасць спагнання працэнтаў праз суд згодна з артыкулам 395 Грамадзянскага кодэкса.

Чытайце таксама: «Перечеркнуть самого себя». Правозащитники объявили «покаянные видео» видом пытки

Парушэнне правоў зняволеных і пагаршэнне ўмоваў

У дачыненні да асуджаных праблема мае яшчэ больш сур’ёзныя наступствы.

«Можна казаць пра парушэнне права на атрыманне грашовых пераводаў і права на належныя ўмовы ўтрымання», — адзначае праваабаронца.

Адсутнасць грошай аўтаматычна пагаршае ўмовы жыцця ў калоніях. У некаторых установах, паводле сведчанняў, харчаванне застаецца вельмі кепскім, і без фінансавай падтрымкі зняволеныя фактычна могуць галадаць. Жанчыны-зняволеныя таксама не могуць забяспечыць сябе сродкамі менструальнай гігіены, бо таго, што выдае калонія, звычайна недастаткова.

Што раяць праваабаронцы

Сваякам зняволеных, якія сутыкнуліся з такой сітуацыяй, Святлана Галаўнёва раіць дзейнічаць пісьмова: «Варта рабіць пісьмовыя звароты і афіцыйныя прэтэнзіі ў адрас пошты або банка, а пры неабходнасці — звяртацца ў суд», — адзначае юрыстка.

Таксама яна раіць звяртацца ў Дэпартамент выканання пакаранняў МУС Беларусі з патрабаваннем растлумачыць сітуацыю і забяспечыць зняволеным магчымасць атрымліваць грашовыя пераводы.

Дакладна сказаць, наколькі масавай з’яўляецца праблема, пакуль немагчыма. Аднак праваабаронцы мяркуюць, што яна не адзінкавая і закранае як палітычных, так і непалітычных зняволеных. На іх думку, грамадскі рэзананс і ціск могуць стаць адным з нешматлікіх спосабаў паспрыяць вырашэнню сітуацыі.

Чытайце таксама: «З пустымі рукамі»: у жаночай калоніі ў Гомелі жанчынам забаранілі браць нават пракладкі