Савецкую мазаіку на прыпынку ў Петрыкаўскім раёне не ўдалося ўратаваць. Чаму такія творы знікаюць?

У Петрыкаўскім раёне каля вёскі Хуснае вырашылі дэмантаваць мазаічны прыпынак каля павароту на вёску Галоўкі. Раней ініцыятыва belarusian_soviet_bus_stops заклікала дапамагчы захаваць павільён або хаця б зняць мазаічнае пано, каб яно не знікла разам з канструкцыяй.

Чытайце таксама: «Очень жаль»: в Новополоцке не удалось спасти мозаику на здании бывшей школы №5

Гэтае пано — праца вядомага Гомельскага мастака Крылова Валянціна Аляксандравіча (1929-2001 гг.). Актывісты раней звярталі ўвагу на тое, што аб’ект патрабуе атрымання статусу гісторыка-культурнай каштоўнасці. Аднак зараз стала вядома, што ўратаваць прыпынак не ўдалося: паводле інфармацыі актывістаў, прыпынак плануюць знесці цягам некалькіх тыдняў.

 

View on Threads

 

Пра ранейшыя спробы ўратаваць падобны прыпынак на Гомельшчыне раней паведамляла BGmedia.

Чытайце таксама: «Чего мы здесь не видели». Брест, артефакты по ГОСТу, или Монументальное искусство советских времен

Казачны сюжэт на прыпынку

Каштоўнасць павільёна — у мазаічным пано савецкага часу з казачным сюжэтам. Такія прыпынкі адрозніваюцца ад тыпавых канструкцый: мазаіка ператварае звычайны аб’ект дарожнай інфраструктуры ў твор манументальнага мастацтва.

У Беларусі захаваліся мазаічныя прыпынкі, створаныя ў другой палове ХХ стагоддзя. Іх аздаблялі рознымі сюжэтамі, а сама праца з мазаікай патрабавала значных намаганняў. Частка пано сёння пашкоджаная або зафарбаваная, але некаторыя з іх па-ранейшаму маюць мастацкую і гістарычную каштоўнасць.

Чытайце таксама: В Березе убрали мозаики с нацсимволикой, в Барановичах закрылись ипэшники: Что произошло в Бресте и области 27 октября

У Беларусі ўжо знішчалі мазаікі

BGmedia раней расказвала пра знішчэнне савецкай мазаікі на аўтобусным прыпынку ў вёсцы Месткавічы Пінскага раёна. Тады твор таксама знік разам з прыпынкам.

Гэта не першы выпадак, калі ў Беларусі знікаюць савецкія мазаікі. У Бярозе ў 2022 годзе зафарбавалі дзве кампазіцыі «Прыгажосць уратуе свет», створаныя мастаком Рыгорам Кірдзеем у 1989–1990 гадах. На іх былі выявы бел-чырвона-белых сцягоў і герба «Пагоня». Замест мазаік на сцяне засталася шэрая паверхня.

Такі ж выпадак адбыўся і ў Галоўках Рэчыцкага раёна ў красавіку гэтага года: нягледзячы на спробы актывістаў уратаваць будынак, яго падрыхтавалі пад знос, абгрунтоўваючы гэта рамонтнымі працамі на трасе М10.

Захаваць мазаічны прыпынак таксама не ўдалося і ў Наваполацку. Як паведамілі belarusian_soviet_bus_stops 19 кастрычніка 2026 года, для дэмантажу патрэбнае было спецыяльнае абсталяванне, здольнае разрэзаць сцяну таўшчынёй 50–80 сантыметраў. Аднак ніводная будаўнічая кампанія не адгукнулася на просьбы аб дапамозе. Энтузіясты паспрабавалі зняць мазаіку самастойна, але яна рассыпалася на дробныя кавалкі. У выніку ўдалося захаваць толькі асобныя фрагменты памерам ад 10 да 30 сантыметраў.

Гісторыя прыпынку ў Хусным працягнула шэраг выпадкаў, калі мазаікі савецкага часу знікаюць падчас зносу або рэканструкцыі будынкаў і інфраструктуры. У гэтым выпадку актывісты спрабавалі захаваць хаця б сам твор, але дамагчыся гэтага не ўдалося.

Чытайце таксама: У Пінскім раёне знішчылі савецкую мазаіку на транспартным прыпынку