Закінутыя сядзібы ў зоне адчужэння: як сёння выглядае гісторыя, пакінутая пасля Чарнобыля

Да 40-й гадавіны катастрофы на Чарнобыльскай АЭС усё часцей узгадваюцца не толькі наступствы радыяцыйнага забруджвання, але і культурная спадчына, якая апынулася закінутай разам з адселенымі вёскамі.

Чытайце таксама: Прыпынак з мазаікай у Гомельскай вобласці не ўдалося ўратаваць — яго рыхтуюць да зносу

На тэрыторыі Веткаўскага раёна Гомельшчыны да сёння захаваліся рэшткі старых сядзібаў — сведкі мінулай эпохі, якія цяпер павольна знікаюць у зоне адчужэння.

Журналісты раённай газеты «Голас Веткаўшчыны» паказалі, у якім стане знаходзяцца некалькі такіх аб’ектаў. Іх гісторыя распавядае ў тым ліку і пра заняпад, выкліканы як гістарычнымі падзеямі ХХ стагоддзя, так і чарнобыльскай трагедыяй.

Сядзіба ў Рэчках: помнік, які знікае

Адна з найбольш вядомых — былы сядзібны дом у адселенай вёсцы Рэчкі. Гэта помнік архітэктуры пачатку XIX стагоддзя, уключаны ў Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцяў Беларусі. Аднак нават афіцыйны статус не ўратаваў будынак ад паступовага разбурэння.

Дакладна невядома, каму належала сядзіба. У розных крыніцах згадваюцца прозвішчы Васільевых, Пячкоўскіх і Бычкоўскіх. Ёсць і версія, што гэта была сядзіба Шульцаў. Пасля Кастрычніцкай рэвалюцыі маёнтак нацыяналізавалі, а пазней тут размясцілі вінзавод.

Сёння ж будынак стаіць закінуты ў зоне адсялення. Без належнага догляду і кансервацыі ён паступова руйнуецца, як і многія іншыя аб’екты ў чарнобыльскай зоне.

Чытайце таксама: Мураванка, Кухцічы, Жэмыслаўль: як беларускія палацы ператварыліся ў руіны

Пацёсы: руіны з жывой памяццю

Яшчэ адна сядзіба знаходзілася ў былой вёсцы Пацёсы. Сёння ад яе засталіся толькі цагляныя руіны, якія нагадваюць пра некалі маштабны будынак. У савецкі час тут дзейнічаў калгасны клуб, але першапачаткова гэта быў панскі маёнтак.

Гісторыю гэтага месца ўдалося часткова аднавіць дзякуючы ўспамінам мясцовых жыхароў. 90-гадовая Вольга Кажамякіна распавяла, што яе бабуля Паліна Кавальская доўгія гады служыла ў гэтай сядзібе. Паводле сямейных успамінаў, уладальнік маёнтка актыўна займаўся жывёлагадоўляй, а ў 1916 годзе пакінуў свае ўладанні і з’ехаў у эміграцыю, прадчуваючы будучыя падзеі.

Сёння ж ад гэтай гісторыі засталіся толькі фрагменты сцен, якія павольна разбураюцца пад уздзеяннем часу і адсутнасці людзей.

Што засталося ў Быкаўцы

У ліквідаванай вёсцы Быкавец калісьці існавалі фальварак і драўляная сядзіба. Аднак цяпер ад іх не засталося нават выразных слядоў. Гэта, магчыма, найбольш яскравы прыклад таго, як цалкам можа знікнуць культурны аб’ект, калі ён трапляе ў зону адчужэння і застаецца без увагі.

Зона адсялення як фактар заняпаду

Галоўнае, што аб’ядноўвае ўсе гэтыя аб’екты, — іх знаходжанне ў чарнобыльскай зоне адсялення. Пасля аварыі 1986 года людзі былі вымушаныя пакінуць гэтыя тэрыторыі, і разам з імі жыццё пакінула і гістарычныя будынкі.

Без гаспадароў, без аховы і без рэстаўрацыі сядзібы ператварыліся ў руіны. Нават тыя, што маюць статус гісторыка-культурнай каштоўнасці, фактычна застаюцца без рэальнага дагляду.

Гісторыя веткаўскіх сядзібаў з’яўляецца жывым прыкладам таго, як прыродныя і тэхнагенныя катастрофы могуць паскорыць знікненне культурнай спадчыны. Чарнобыль не проста змяніў лёсы людзей, але і паставіў пад пагрозу цэлы пласт гісторыі.

Чытайце таксама: У вёсцы Красны Бераг Быхаўскага раёна пустуюць дамы: беларусы б’юць трывогу з-за вымірання вёскі