Праграмы дапамогі ЕС у Беларусі

Дапамога, якая прадстаўляецца Еўрапейскім саюзам трэцім краінам (г. зн. краінам, якія не з’яўляюцца сябрамі ЕС), аказваецца праз так званыя інструменты вонкавай дапамогі. У наш час вонкавая дапамога ЕС складае больш за 10% ад афіцыйнай дапамогі развіццю, а разам з дапамогай дзяржаў-сяброў ЕС яе аб’ём дасягае 55%. Афіцыйная дапамога развіццю — гэта міжнародная тэхнічная, гуманітарная дапамога краінам у стадыі развіцця ці краінам з пераходнай эканомікай, выдача ім крэдытаў і пагашэнне іх вонкавай запазычанасці на ільготных умовах замежнымі дзяржавамі ці міжнароднымі арганізацыямі (донарамі) для паспяховага ажыццяўлення сацыяльна-эканамічных пераўтварэнняў у гэтых краінах.

ЕС з’яўляецца найбуйнейшым сусветным донарам вонкавай дапамогі. Партнёрамі ЕС з’яўляюцца звыш 160 дзяржаў, тэрыторый і рэгіянальных арганізацый. Больш чым дзвюм трэцiм краін вонкавая дапамога ЕС падаецца бязвыплатна. Асноўным выглядам дапамогі, якая прадстаўляецца ЕС Беларусі, з’яўляецца міжнародная тэхнічная дапамога: новыя тэхналогіі, кансультатыўныя паслугі, экспертныя адзнакі, навучанне, бізнес-планы, інвестыцыі.

Праграма тэхнічнай дапамогі «Тасіс»

Адна з найбольш вядомых праграм ЕС, накіраваных на аказанне дапамогі краінам былога Савецкага Саюза, уключаючы Беларусь, — праграма тэхнічнай дапамогі «Тасіс», якая дзейнічала з 1991 па 2006 гг. Яе асноўнай мэтай было паскарэнне працэсу эканамічных і палітычных змен у гэтых краінах. «Тасіс» даваў фінансаванне на рэалізацыю праграм у шматлікіх сферах, у прыватнасці, на падтрымку істытуцыйных, прававых і адміністрацыйных рэформаў; садзейнічанне эканамічнаму развіццю, абароне навакольнага асяроддзя, кіраванню прыроднымі рэсурсамі; на падтрымку прыватнага сектара; на развіццё інфраструктурных сетак; на павышэнне ядзернай бяспекі.

З самага пачатку заданне «Тасіс» было вызначана як «падтрымка працэсу пераходу да рынкавай эканомікі і дэмакратычнаму грамадству ў краінах Усходняй Еўропы, Паўднёвага Каўказа і Цэнтральнай Азіі». У праграму ўвесь час уносілі істотныя змены, каб забяспечыць яе гнуткую адаптацыю да новага асяроддзя і адпаведнасць новым патрабаванням.

За 15 гадоў існавання праграмы «Тасіс» яе агульны бюджэт склаў 7,3 млрд еўра, а сама праграма стала брэндам дзейснай дапамогі і супрацоўніцтва з Еўрапейскім саюзам. Яна ініцыявала працэсы, якія ў большасці выпадкаў падрыхтавалі спрыяльную глебу для істотных змен у грамадскай, эканамічнай і іншых прыярытэтных абласцях жыцця краін-партнёрак ЕС.

Аб’ём тэхнічнай дапамогі, прадстаўленай Еўрасаюзам Беларусі ў перыяд з 1991 па 2006 гг., ацэньваецца ў 216 млн еўра, што складае звыш 40% усёй атрыманай Беларуссю тэхнічнай дапамогі за дадзены перыяд. Гэта сведчыць пра тое, што для гэтай краіны ЕС з’яўляецца найбуйнейшым шматбаковым донарам тэхнічнай дапамогі.

На працягу 1991 — 2006 гг. тэхнічная дапамога Беларусі ў рамках праграмы «Тасіс» ажыццяўлялася па наступных кірунках:

нацыянальная праграма — 74,5 млн еўра;

рэгіянальная праграма — 68,0 млн еўра;

праграма па ядзернай бяспецы — 5,5 млн еўра;

праграмы малых праектаў («Тэмпус», кансультаванне па пытаннях палітыкі, павышэнне эфектыўнасці кіравання, выкананне міжнародных стандартаў і абавязацельстваў) — 11,5 млн еўра;

праграмы па трансмежным супрацоўніцтве — 46,2 млн еўра;

праграмы суседства — 11,3 млн еўра.

Еўрапейскі саюз — найбуйнейшы шматбаковы донар тэхнічнай дапамогі Беларусі.

Тэхнічная дапамога ЕС Беларусі ў гэты перыяд надавалася ў выглядзе кансультацый, навучанні адмыслоўцаў, паставак абсталявання, рэалізацыі пілотных праектаў у такіх абласцях, як правасуддзе і ўнутраныя справы, ахова навакольнага асяроддзя, уладкаванне памежнай інфраструктуры, сацыяльная абарона, ядзерная бяспека, адукацыя, стандарты, сертыфікацыя, метралогія, мясцовае кіраванне. Асноўнымі атрымальнікамі міжнароднай тэхнічнай дапамогі ЕС у Беларусі з’яўляліся Міністэрства прыроды, Міністэрства ўнутраных спраў, Дзяржаўны памежны камітэт, Дзяржаўная мытня, Міністэрства надзвычайных сітуацый, Міністэрства адукацыі, аблвыканкамы, грамадскія аб’яднанні.